Feoxromositoma və paraqanqlioma nədir?
Feoxromositoma və paraqanqlioma hər ikisi, bədənin simpatik və parasimpatik sinir sistemində yer alan və adrenalin (epinefrin) və noradrenalin (norepinefrin) istehsal edən şişlərdir. Bu şişlər nadir hallarda meydana gəlir, lakin onların hər ikisi hormon istehsal edən neoplazmalardır və müxtəlif endokrin sistem xəstəliklərinə səbəb ola bilər.
Feoxromositoma
Feoxromositoma böyrəküstü vəzi medullasında inkişaf edən, adrenalin və noradrenalin hormonlarını artıq istehsal edən xoşxassəli və ya bədxassəli şişdir. Bu şişlər əsasən böyrəküstü vəzlərin medullasında (iç hissəsində) yerləşir. Feoxromositoma hipertenziyanın yaranmasına gətirib çıxara bilər. Əlamətlərinə ani və yüksək qan təzyiqi, baş ağrısı, tərləmə, ürəyin normadan daha sürətli döyünməsi (taxikardiya), təşviş və stresə qarşı dözümsüzlük daxildir.
Paraqanqlioma
Paraqanqlioma simpatik və parasimpatik sinir sisteminin müxtəlif hissələrində inkişaf edən və hormon istehsal edən şişlərdir. Feoxromositoma böyrəküstü vəzi medullasında inkişaf etdiyi halda, paraqanqliomalar baş və boyun, onurğa sütunu və qarın nahiyələrində yerləşə bilər. Paraqanqlioma da adrenalin və noradrenalin istehsal edir və feoxromositomaya bənzər əlamətlərə səbəb ola bilər. Lakin digər şişlərdən hormon istehsalının daha az intensivliyi ilə fərqlənir.
Diaqnoz və müalicə
Həm feoxromositoma, həm də paraqanqlioma diaqnozu üçün qan və sidik testləri (metanefrin və normetanefrin səviyyələri), görüntülü müayinələr (MRT, KT) və biopsiyalar istifadə edilir. Müalicə tədbirləri əsasən cərrahi müdaxilə ilə şişin çıxarılmasını əhatə edir. Feoxromositoma və paraqanqlioma müalicə edilmədikdə ciddi hipertenziya və digər həyat təhlükəsi yaradan hallara səbəb ola bilər.