Böyrəküstü vəzi adenomaları: müalicə tələb edirmi?
Böyrəküstü vəzi adenomaları böyrəküstü vəzinin korteksində yaranan adətən xoşxassəli (benign) şişlərdir. Bu şişlər böyrəküstü vəzin normal funksiyalarını pozduqda və ya hormon ifrazını dəyişdikdə klinik əlamətlər ortaya çıxa bilər. Həmçinin, böyrəküstü vəzidəki adenomalar çox vaxt təsadüfən aşkar edilir, çünki əksər hallarda heç bir simptomu müşahidə edilmir. Adenomanın müalicə edilib-edilməyəcəyinə qərar vermək üçün bir sıra amillər nəzərə alınmalıdır.
1. Hormon istehsal edən adenomalar
Əgər böyrəküstü vəzi adenoması hormon istehsal edirsə, mütləq müalicə edilməlidir. Böyrəküstü vəzi adenomaları adətən aldosteron, kortizol, androgen və ya adrenalin kimi hormonları həddən artıq ifraz edir. Məsələn, aldosteron istehsal edən adenomalar (hər hansı bir səbəbdən, xüsusilə hiperaldosteronizm ilə əlaqəli olaraq) hipertenziya, hipokalemiya və digər endokrin pozulmalarla əlaqələndirilir. Bu tip adenomalar dərmanlarla müalicə oluna bilsə də, bir çox halda cərrahi müdaxilə tələb edir.
Kortizol istehsal edən adenomalar (Kuşinq sindromu) bədənin kortizol balansını pozaraq çəki artımı, yüksək qan təzyiqi, dəri dəyişikliklərinə səbəb olur. Bu cür hallarda müalicə tədbiri kimi adenomalar cərrahi yolla orqanizmdən xaric edilməlidir.
2. Hormonal olmayan adenomalar
Hormonal təsir göstərməyən böyrəküstü vəzi adenomaların çox vaxt heç bir əlaməti olmur və yalnız təsadüfən aşkarlanır. Belə adenomalar çox vaxt benign olduğundan, heç bir klinik simptom və ya hormon ifrazı problemi yoxdursa, müalicə tələb etməyə bilər. Bu cür hallarda adenomaların müalicəsi, ümumiyyətlə, izləmə və müşahidə ilə məhdudlaşır.
3. Klinik əlamətlər və təhlükə dərəcəsi
Adenomanın müalicəsi şişin böyüklüyü və yaratdığı simptomlara görə fərqlənir. Əgər adenoma böyüyərsə və böyrəküstü vəzinin funksiyasını pozarsa, cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Yüksək qan təzyiqi, hormon balansının pozulması və ya şişin bədxassəli olma ehtimalı varsa, müalicə zəruridir.
4. Cərrahi müdaxilə
Əgər adenoma ciddi hormon ifrazı ilə əlaqəlidirsə və ya əlamətləri pozursa, adrenalektomiya (böyrəküstü vəzi şişinin xaric edilməsi) cərrahi üsulu ilə müalicə edilə bilər. Hormon istehsal etməyən, lakin böyümə riski olan adenomalar da cərrahi müdaxilə tələb edə bilər.
